Batarya SOH Değeri Nedir, Nasıl Ölçülür?

Elektrikli bir araç incelerken ekranda gördüğünüz şarj yüzdesi aslında hikâyenin yalnızca bir kısmını anlatır. Bataryanın yıllar içinde ne kadar yıprandığını, yani gerçek "sağlık" durumunu gösteren ikinci bir değer daha vardır. Özellikle ikinci el elektrikli araç alacaklar için en kritik göstergelerden biri olan bu değere kısaca SOH denir. Peki SOH nedir ve neden bu kadar önemlidir? Gelin bu konuyu mercek altına alaım...

SOH Değeri Nedir?

SOH değeri bataryanın ilk günkü performansına kıyasla bugün ne kadarını koruduğunu gösteren veridir. Yeni bir bataryada bu oran %100'e yakın olur. Zaman geçtikçe, şarj ve deşarj döngüleri arttıkça ve batarya farklı sıcaklıklara maruz kaldıkça bu oran yavaş yavaş düşer. Örneğin SOH değeri %90 olan bir bataryanın, ilk günkü enerjisinin yaklaşık %90'ını depolayabildiği söylenebilir. SOH neyin kısaltması sorusuna gelecek olursak; SOH, İngilizce "State of Health" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede batarya sağlık durumu olarak kullanılır.

SOH ile SOC Arasındaki Fark Nedir?

İki kavram sık karıştırıldığı için SOH ile SOC arasındaki fark konusunu da netleştirmekte fayda var. SOC, "State of Charge" yani şarj durumu demektir ve bataryanın şu anda ne kadar dolu olduğunu gösterir. Araç ekranındaki %40, %70 ya da %100 gibi değerler SOC'tür. SOH ise bataryanın uzun vadeli sağlığını anlatır. Bu konuyu şu örneklerle daha net bir şekilde aktarabiliriz:

• SOC: "Batarya şu an ne kadar dolu?" sorusunu yanıtlar ve her şarjda değişir.
• SOH: "Batarya ilk günkü performansını ne kadar koruyor?" sorusunu yanıtlar ve çok yavaş değişir.

Kısacası yaşlanmış bir batarya %100'e kadar şarj edilebilir. Fakat depolayabildiği enerji, yeni bir bataryanın depolayabildiğinden daha az olabilir. Yani şarj seviyesi yüksek görünse bile SOH düşükse menzil beklentisi de buna göre değişebilir.

SOH Nasıl Ölçülür?

SOH, çoğu durumda tek bir sensörün doğrudan ölçtüğü bir değer değildir. Aracın batarya yönetim sistemi (BMS), hücre voltajı, akım, sıcaklık ve enerji akışı gibi verileri sürekli takip eder ve bunlardan bataryanın sağlık durumunu hesaplar. Bu nedenle farklı markaların SOH hesaplama yöntemleri birbirinden küçük farklar gösterebilir. Ölçüm için genellikle şu yollar kullanılır:

• Aracın kendi ekranında veya mobil uygulamasında yer alan batarya sağlığı bilgisi,
• Servislerde yapılan teşhis testleri,
• Uyumlu cihazlar ve yazılımlarla alınan batarya raporları.

İyi Bir SOH Değeri Kaç Olmalı?

Tüm elektrikli araçlar için geçerli tek bir "iyi SOH" yüzdesi yoktur. Aracın yaşı, kilometresi ve batarya türü ile birlikte değerlendirilmelidir. Genel olarak yüksek bir SOH değeri bataryanın kapasitesini büyük ölçüde koruduğunu gösterir. Ancak kesin bir sınır koymak yerine aracı genel olarak değerlendirmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Eğer ektrikli araç alacaksanız ve göz önünde bulundurmanız gereken diğer unsurları merak ediyorsanız ikinci el elektrikli araç adlı yazımıza da göz atmadan geçmeyin!

SOH Değerini Neler Etkiler?

• Zaman: Araç kullanılmasa bile batarya hücreleri zamanla doğal olarak yaşlanır.
• Şarj alışkanlıkları: Bataryayı uzun süre %100'de veya çok düşük seviyelerde bırakmak yıpranmayı artırabilir.
• Sıcaklık: Uzun süre aşırı sıcakta kalmak yaşlanmayı hızlandırabilir. Soğuk havada görülen menzil kaybı ise genellikle geçicidir ve kalıcı SOH kaybı anlamına gelmez.
• Hızlı şarj kullanımı: Etkisi batarya türüne, sıcaklığa ve aracın şarj yönetimine göre değişir. Hızlı şarj her kullanımda zarar verir diye bir genelleme yapmak mümkün değildir.

Batarya Sağlığını Korumak İçin Neler Yapılabilir?

Batarya yaşlanmasını tamamen durdurmak mümkün olmasa da hızını yavaşlatmak mümkündür. Üreticinin aracınıza özel şarj önerilerine uymak, aracı uzun süre aşırı sıcakta bırakmamak, günlük kullanımda mümkün olduğunca yavaş şarjı tercih etmek ve yazılım güncellemelerini yetkili servislerde düzenli yaptırmak iyi birer alışkanlıktır. Her araç için aynı şarj aralığı geçerli olmadığından, kullanım kılavuzundaki öneriler her zaman referans alınmalıdır.

Özetle SOH değeri bir elektrikli aracın bataryasını anlamanın en pratik yollarından biridir. Bu değeri doğru yorumlamak, hem menzil beklentinizi gerçekçi tutar hem de satın alma kararınızı güçlendirir. Eğer ikinci el elektrikli araç alacaksanız batarya sağlığı kaygılarınızı Borusan Next ile bırakın! Detaylı ekspertiz çalışmalarıyla sunulan Borusan Next ikinci el elektrikli araç modelleri, araçların batarya sağlığından teknik durumuna kadar tüm detaylar şeffaf bir şekilde sunulur. Zengin finansman seçeneklerinden faydalanarak hayalinizdeki araca sorunsuz bir şeklide ulaşmak için doğru adrestesiniz.

Telif hakkı ve sair fikri mülkiyet hakları Borusan Oto Değerlendirme Pazarlama ve Hizmet A.Ş.’ye (Borusan Next’e) aittir. Ticari amaçla ve/veya yasalarca izin verilen meşru kullanım sayılamayacak şekillerde, kısmen dahi olsa, izin alınmaksızın alıntı yapılamaz, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz, link verilemez.

İkinci El Elektrikli Araç Alırken SOH Neden Önemli?

Sıkça Sorulan Sorular

SOH düşerse menzil de düşer mi?

Bataryanın depolayabildiği enerji azaldığında menzilde de düşüş görülebilir. Yine de gerçek menzil; hava sıcaklığı, sürüş tarzı, hız ve yol koşullarından da etkilenir.

SOH ile SOC aynı şey midir?

SOH ile SOC araç bataryalarında aynı göstergeler değildir. SOC bataryanın anlık doluluk seviyesini, SOH ise uzun vadeli sağlık durumunu gösterir.

SOH değeri düşük olan batarya kullanılamaz mı?

SOH değerinin düşmesi bataryanın kullanılamaz olduğu anlamına gelmemektedir. Bu değer yalnızca ilk günkü kapasiteden bir miktar kayıp olduğunu gösterir.